Ziekteverzuim kost geld. Dat weet iedere ondernemer. Maar hoeveel het precies kost, wordt vaak onderschat. Veel organisaties kijken alleen naar de loonkosten van de zieke medewerker. Dit is echter slechts het topje van de ijsberg. De werkelijke kosten zijn vaak twee tot drie keer zo hoog als het bruto salaris.
Daarnaast wordt verzuimdata vaak onvoldoende benut. Cijfers worden jaarlijks gerapporteerd, maar zelden gebruikt als stuurinformatie. In dit artikel duiken we in de financiële impact en de kracht van data-analyse om patronen te ontdekken.
Directe en indirecte kosten
De directe kosten van verzuim zijn helder: in Nederland is een werkgever verplicht om (meestal) twee jaar lang minimaal 70% van het loon door te betalen (in veel CAO’s is dit het eerste jaar zelfs 100%). Daarnaast zijn er de kosten voor de arbodienst en de bedrijfsarts, die verplichte handelingen uitvoeren in het kader van de Wet verbetering poortwachter.
De indirecte kosten zijn echter vaak de boosdoeners die de winstgevendheid aantasten. Denk hierbij aan:
- Vervangingskosten: Er moet een uitzendkracht of freelancer worden ingehuurd, vaak tegen een hoger tarief.
- Productieverlies: Als er geen vervanging is, blijft werk liggen, worden deadlines gemist of daalt de kwaliteit van de dienstverlening.
- Belasting van collega’s: Het team moet het werk opvangen. Dit verhoogt de werkdruk bij de achterblijvers, wat het risico op nog meer uitval vergroot (het olievlek-effect).
- Managementtijd: Leidinggevenden en HR zijn veel tijd kwijt aan de begeleiding, administratie en gesprekken rondom de zieke medewerker.
Gemiddeld kost één verzuimdag een werkgever in Nederland tussen de €250 en €400. Voor een klein bedrijf kan één langdurig zieke medewerker hierdoor desastreuze financiële gevolgen hebben.
Verzekeren en eigen risico
Gezien deze hoge kosten is het voor veel bedrijven, zeker in het MKB, noodzakelijk om na te denken over een verzuimverzekering. Zo’n verzekering dekt de loondoorbetalingsverplichting. Maar ook hier zijn keuzes te maken. Kies je voor een hoog eigen risico (in dagen of in geld) om de premie te drukken? Of wil je volledige dekking?
Daarnaast is er de keuze om eigenrisicodrager te worden voor de WGA (Werkhervatting Gedeeltelijk Arbeidsgeschikten). Normaal gesproken betaalt het UWV de uitkering na twee jaar ziekte en berekent dit door in de premies. Als eigenrisicodrager betaal je dit zelf (of via een private verzekeraar) en ben je zelf verantwoordelijk voor de re-integratie, ook na die twee jaar. Dit kan financieel aantrekkelijk zijn, maar vraagt wel om specifieke kennis en een strakke regie op het dossier.
Sturen op data: Verzuimcijfers analyseren
Cijfers vertellen een verhaal. Door verzuimdata te analyseren, kun je trends ontdekken die anders onzichtbaar blijven. Kijk niet alleen naar het totaalpercentage, maar zoom in. Is het verzuim hoger op bepaalde afdelingen? Is er sprake van een seizoenspatroon? Is het kortdurend verzuim (vaak een signaal van motivatieproblemen of slechte sfeer) of langdurend (vaak fysiek of veroudering)?
Een interessante statistiek is de meldingsfrequentie. Als het verzuimpercentage laag is, maar de meldingsfrequentie hoog, betekent dit dat veel mensen zich kort ziekmelden. Dit kan duiden op een cultuurprobleem of een hoge werkdruk die mensen dwingt om af en toe een ‘baaldag’ op te nemen. Door deze data te koppelen aan medewerkerstevredenheidsonderzoeken, kun je als organisatie proactief beleid maken. Je gaat dan van passief betalen naar actief investeren in de gezondheid van de organisatie.